20.11.2026

303. Z fejsa

 Będę tu wrzucał niektóre wpisy z fejsa, bo wygląda na to, że tu mają większą szansę przetrwać. Czy jest sens je zachowywać, to inna sprawa.

Z cyklu: wstydliwe rzeczy robione podczas urlopu.
Przeczytałem ponownie, chyba po czterdziestu latach (prawie), dwa pierwsze "Manitou" Mastertona. Gdy czytałem "Manitou" po raz pierwszy, miałem lat, zdaje się, siedemnaście. I oczywiście bardzo mi się spodobało. Bo wiecie, panie dzieju, w tamtych czasach z powieściami grozy było u nas tak sobie, choć oczywiście jeśli ktoś lubił wpadać w popłoch i zgrozę, mógł sobie przeczytać Orzeszkową. Albo innego klasyka, który przerażał akurat jego. Najsłynniejszy "polski King", czyli Łukasz Orbitowski miał wtedy lat chyba jeszcze nie naście i zdaje się, że zbierał właśnie materiały do "Tracę ciepło" (tylko nie wiedział jeszcze, że je zbiera).

 Zatem kiedy wyszła ZACHODNIA POWIEŚĆ GROZY z okładką, na której znajdował się nie jakiś artystyczny bohomaz, ale straszna gęba w kuli, wszyscy się na nią rzuciliśmy. Dosłownie "wszyscy", bo ludzie jeszcze wtedy czytali książki masowo. Zwłaszcza zachodnie.
Byliśmy oczywiście zachwyceni: Indiańskie duchy, przerażające stwory... Ano właśnie, stwory. O naszym zapóźnieniu grozowym niech świadczy fakt, że nikt z mojej ówczesnej banieczki nie zauważył, że cykl "Manitou" należy do wszechświata Lovecrafta. I to pomimo faktu, że oba tomiki się od cytatów z Lovecrafta zaczynały (acz czy są prawdziwe, nie wiem). Były nawet macki! Ba najstraszniejszy potwór z "Zemsty Manitou" nazywał się, z indiańska: Ka-tua-la-hu, a żadnemu z nas nie zadzwonił żaden dzwonek.

Pewnie dlatego, że wtedy nikt z nas za bardzo nie wiedział co to za koleś ten Lovecraft. Zdaje się, że pierwszy polski zbiór opowiadań (oficjalny, bo może klubówki nadrabiały wcześniej) ukazał się w Polsce sześć lat przed "Manitou". Sześć lat to wprawdzie sporo, ale - z jednej strony - w czasach sprzed internetu informacje o tym, że jakiś koleś o nazwisku gwiazdy porno też pisze fantastykę, mogły docierać właśnie, latami. Zwłaszcza gdy ktoś, w dniu ukazania się książki, miał lat jedenaście. Gdy docierałem do siedemnastego roku życia od jedenastoletniego mnie dzieliło mnie mentalnie więcej czasu niż od Epoki Lodowcowej.

Powrót do lektury po milleniach zaowocował więc niespodziewanym odkryciem, że "Manitou" należy do uniwersum Lovecrafta. Czytało mi się teraz te tomiki szybciutko i prawie bez bólu, bo Masterton pisał je na chybcika, niemal streszczeniowo. Tam gdzie King opisując zanurzanie się dzieciaków w ciemności zużyłby z pięćset stron stopniowania grozy, tam Mastertonowi wystarczyło stron ze trzydzieści, psychologicznie płaskich jak globusy Świata Dysku i momentami dość niedorzecznych. Pierwszy tom wydał mi się lepszy. Może przez zdawkowo sarkastyczną narrację pierwszoosobową jasnowidza-naciągacza (swoją drogą pomysł, by narratorem uczynić niedowiarka i oszusta jest świetny, szkoda, że koleś błyskawicznie się nawraca). A także dzięki temu, że Masterton jeszcze na tym etapie nie odkrył, że "sex sells". W drugim tomie dostajemy już nawiedzone prześcieradło, które okrutnie poczyna sobie z pewną żeńską postacią. 

Czytałem też ten pierwszy tom trochę jak fantasy. Opisuje przecież pojedynek dwóch czarowników, którzy używają w walce rytuałów, odwołują się do starożytnych tradycji. Różnica między fantasy a grozą to dość ciekawy temat, obie konwencje opierają się wszak na wprowadzaniu w świat elementu nadnaturalnego, przełamywania zdrowej materialistycznej fizyki czymś pozamaterialnym. Ba, horror nierzadko odwołuje się do magii właśnie.

Ale to temat na inną okazję.


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz